Có một cảnh tượng mà tôi đã được nghe kể đi kể lại, từ rất nhiều người mẹ khác nhau, ở rất nhiều thành phố khác nhau — nhưng lần nào nghe tôi cũng thấy nghẹn.
Đó là cảnh một người mẹ ngồi co ro trong bóng tối lúc nửa đêm. Đứa con vừa thiu thiu thì lại giật mình khóc. Mẹ bế lên, đung đưa, cho ti, đặt xuống — và mười lăm phút sau, mọi thứ lặp lại từ đầu. Đến lần thứ năm, thứ sáu, mẹ không còn nước mắt để khóc nữa, chỉ ngồi đó, lưng tựa vào tường, và trong đầu vang lên một câu nói tự cứa vào lòng mình:
“Sao mình tệ thế. Con người ta nuôi được, sao mình thì không?”
Nếu bạn từng là người mẹ đó — hoặc đang là, ngay đêm nay — thì tôi viết bài này cho bạn. Và điều đầu tiên tôi muốn nói, trước cả khi bàn đến bất cứ kỹ thuật nào, là: bạn không tệ. Bạn không yếu. Bạn chỉ đang thiếu một thứ mà chưa ai trao cho bạn.
Cái cảm giác “mình kém cỏi” — tôi quá quen với nó
Tôi không phải là một người mẹ. Tôi không thể nói rằng tôi hiểu hết những gì cơ thể bạn trải qua sau sinh. Nhưng cái cảm giác ở dưới đáy và tự trách bản thân từng giờ — cái đó thì tôi biết rõ đến từng thớ thịt.
Có một quãng đời tôi vỡ nợ. Khoản nợ lớn đến mức mỗi sáng mở mắt ra, việc đầu tiên tôi làm là thấy ngực mình thắt lại. Tôi từng tin rằng mình là một kẻ thất bại — không phải vì hoàn cảnh, mà vì bản thân tôi kém. Tôi nhìn người ta sống ung dung và tự hỏi: tại sao họ làm được mà mình thì không? Chắc tại mình ngu. Chắc tại mình yếu.
Phải rất lâu sau tôi mới hiểu ra một điều, và điều đó đã thay đổi cả cuộc đời tôi:
Khi bạn ở đáy, thứ đáng sợ nhất không phải là vấn đề. Thứ đáng sợ nhất là cảm giác không có ai cầm tay chỉ cho bạn từng bước nhỏ phải làm gì tiếp theo. Bạn không thiếu nỗ lực — bạn đang nỗ lực đến kiệt sức. Bạn chỉ thiếu một con đường, và một người đi cùng.
Tôi trèo lên được không phải nhờ tôi đột nhiên giỏi giang hơn. Tôi trèo lên được vì có những người thầy chịu ngồi xuống, bóc tách cái mớ hỗn độn của tôi ra thành từng việc nhỏ, đơn giản đến mức một đứa trẻ cũng làm được, rồi bảo: “Làm cái này trước. Xong rồi tính cái sau.”
Và mỗi khi tôi làm xong một việc nhỏ, có người nói với tôi: “Tốt rồi, đúng hướng rồi.” Bạn không tưởng tượng được một câu nói đơn giản như vậy có sức nâng đỡ lớn đến nhường nào, khi bạn đang nghĩ mình vô dụng.
Hôm nay, cái điều mà người ta từng làm cho tôi, tôi đang làm cho các mẹ.
“Ba ngày đầu hỗn loạn” — và lý do nó không phải lỗi của bạn
Trong công việc của mình, tôi gặp các mẹ nhiều nhất vào đúng giai đoạn khủng khiếp nhất: những ngày đầu tiên.
Tôi gọi đó là giai đoạn “hỗn loạn”, và tôi nói thẳng với mọi mẹ ngay từ đầu rằng nó hỗn loạn thật — để mẹ đừng tưởng chỉ riêng mình mới rối. Ba ngày đầu, ba nỗi sợ thường ập đến cùng lúc:
Nỗi sợ thứ nhất: sợ con đói. Mỗi tiếng khóc của con, mẹ đều dịch ra thành “con đang đói, mình là mẹ tồi vì để con đói”. Nên mẹ cho ăn liên tục, ăn cả lúc con đang lơ mơ ngủ, ăn vì sợ chứ không vì con thật sự cần.
Nỗi sợ thứ hai: áp lực từ tiếng khóc. Tiếng con khóc được lập trình để xuyên thẳng vào tim người mẹ — đó là tự nhiên, là bản năng bảo vệ giống loài. Nhưng khi bạn đã thức trắng nhiều đêm, cái âm thanh ấy không còn là tín hiệu nữa, nó thành một lưỡi dao. Và bạn bắt đầu làm mọi thứ chỉ để nó ngừng lại, dù bạn không hiểu mình đang làm gì.
Nỗi sợ thứ ba: bị chỉ trích. Đúng lúc bạn mong manh nhất thì lại có người đứng bên cạnh nói “ngày xưa nuôi con có cần mấy thứ này đâu”, “sao con khóc hoài vậy, con bị làm sao à”. Mỗi câu nói tưởng vô hại ấy lại bồi thêm vào cái niềm tin độc hại trong đầu bạn: mình không đủ tốt.
Bạn có để ý không — cả ba nỗi sợ này không có cái nào nói rằng bạn lười hay bạn không thương con. Ngược lại là đằng khác. Bạn kiệt sức chính vì bạn thương con đến mức sẵn sàng đánh đổi giấc ngủ, sức khỏe, và cả lòng tự trọng của mình. Một người mẹ không thương con thì đã không khóc giữa đêm vì sợ làm sai.
Vậy thì gốc rễ của sự kiệt sức không nằm ở “mẹ yếu”. Nó nằm ở chỗ: bạn đang phải xử lý một việc cực kỳ phức tạp — đọc nhịp sinh học của một sinh linh chưa biết nói — mà không ai đưa cho bạn một bản đồ. Bạn đang lái xe trong sương mù, không đèn, không biển báo, và rồi tự trách mình vì lạc đường.
Ai mà không lạc trong hoàn cảnh đó?
Sự thật giản dị: cái phức tạp đều có thể quy về “toán lớp 1”
Đây là điều tôi tin chắc, sau nhiều năm quan sát và đồng hành: chuyện nuôi con không khó vì nó cao siêu. Nó khó vì chưa ai chia nó ra đủ nhỏ cho bạn.
Khi tôi ngồi xuống cùng một người mẹ đang rối tung, tôi không dạy lý thuyết. Tôi làm đúng một việc: lấy cái mớ “con khóc — con không ngủ — con bỏ bú — mình sắp gục” và bóc nó ra thành những câu hỏi đơn giản đến mức buồn cười.
Con thức được bao lâu rồi? Lần ăn gần nhất cách đây mấy tiếng? Lúc đặt xuống con tự vào giấc trong khoảng mười, mười lăm phút, hay trằn trọc cả tiếng đồng hồ? Phòng đủ tối chưa?
Từng câu hỏi nhỏ. Từng câu trả lời nhỏ. Và đột nhiên, cái “cơn bão” trong đầu mẹ hiện nguyên hình là một chuỗi việc rất cụ thể, làm đúng thứ tự là xong. Một phép tính 1 + 1 = 2, chứ không phải một bài toán không lời giải.
Khoảnh khắc mẹ nhận ra điều đó, có gì đó trong ánh mắt thay đổi. Không phải vì con đã ngủ ngon ngay — mà vì lần đầu tiên sau nhiều tuần, mẹ thấy được con đường. Và khi người ta thấy đường, người ta thôi tự trách mình.
Bạn không cần trở thành chuyên gia. Bạn chỉ cần có người chia nhỏ con đường ra, đi cùng bạn từng bước, và nói với bạn đúng lúc: “Mẹ làm tốt rồi.”
Tôi nói câu đó với các mẹ mỗi ngày, và tôi nói thật lòng. Bởi vì tôi nhớ rõ một câu “đúng hướng rồi” đã từng vực tôi dậy như thế nào.
Khi con vào nếp, mẹ được ngủ lại — và mẹ tìm lại được chính mình
Có một sự thay đổi mà tôi được chứng kiến đi chứng kiến lại, và lần nào tôi cũng thấy ấm lòng.
Khi một em bé dần vào nếp — ăn ra ăn, ngủ ra ngủ, tự vào giấc thay vì phải bế ru hàng giờ — thì điều thay đổi lớn nhất không nằm ở đứa trẻ. Nó nằm ở người mẹ.
Mẹ được ngủ lại. Mà bạn biết không, một người mẹ được ngủ một giấc liền năm tiếng sau nhiều tuần chắp vá là một con người hoàn toàn khác. Cái câu tự trách “mình tệ quá” lúc nửa đêm tự nhiên biến mất — không phải vì ai thuyết phục, mà vì khi cơ thể được nghỉ, tâm trí mới có chỗ để dịu lại. Mẹ bắt đầu cười với con thay vì sợ tiếng khóc của con. Mẹ nhìn con mà thấy yêu, chứ không thấy áp lực.
Đó mới là điều tôi thật sự theo đuổi. Tôi không bán “một em bé ngủ ngoan”. Tôi muốn trả lại sự bình yên cho cả một gia đình đang kiệt sức — đúng thứ mà tôi từng khao khát khi chính tôi ở dưới đáy.
Và đây là điều tôi tin sâu sắc nhất, xin được nói thẳng với bạn: con cái là động lực, không phải rào cản. Hành trình nuôi con không lấy đi cuộc đời bạn. Nó vắt kiệt bạn một thời gian, đúng vậy — nhưng nếu bạn đi đúng cách và có người đi cùng, nó sẽ làm bạn trưởng thành theo cách mà không trường lớp nào dạy được. Những đêm trắng ấy, về sau, sẽ trở thành phần đời bạn tự hào nhất.
Một lời nhắn thật lòng về sức khỏe của bạn
Tôi cần dừng lại ở đây để nói một điều nghiêm túc, vì tôi thương bạn thật.
Mọi điều tôi viết phía trên là về sự kiệt sức do thiếu phương pháp và thiếu người đồng hành — và phần lớn các mẹ tôi gặp đều thuộc nhóm này, sẽ ổn lên rất nhanh khi có hệ thống.
Nhưng nếu bạn thấy nỗi buồn, sự trống rỗng, cảm giác vô vọng hay tự trách kéo dài dai dẳng — nếu bạn thấy mình không còn cảm xúc với con, hay xuất hiện những ý nghĩ làm tổn thương bản thân — thì đó không còn là chuyện “mẹ chưa có phương pháp” nữa. Đó có thể là dấu hiệu của trầm cảm sau sinh, một tình trạng y khoa thật sự và rất phổ biến, không liên quan gì đến việc bạn mạnh hay yếu.
Trong trường hợp đó, xin bạn hãy tìm đến bác sĩ hoặc chuyên gia tâm lý. Đó không phải là đầu hàng — đó là điều dũng cảm và đúng đắn nhất bạn có thể làm cho con và cho chính mình. Sự đồng hành của tôi là về nếp ăn nếp ngủ của bé; nó hỗ trợ bạn, nhưng nó không thay thế chuyên môn y tế khi cơ thể và tâm trí bạn cần được chăm sóc.
Bạn xứng đáng được khỏe mạnh, không chỉ con bạn.
Nếu bạn đang đọc đến đây lúc nửa đêm
Có lẽ bạn tìm thấy bài này sau khi gõ vào Google một câu gì đó như “mẹ kiệt sức sau sinh phải làm sao” hay “vì sao con khóc đêm không ngủ”, một tay vẫn đang bế con.
Tôi không hứa với bạn phép màu. Tôi không tin vào phép màu — tôi tin vào một hệ thống đủ đơn giản để bạn làm được, và một người chịu đi cùng bạn qua những đêm đầu tiên.
Nhưng tôi hứa với bạn điều này: cái mớ tưởng như rối tung trong đầu bạn lúc này đều có thể chia nhỏ thành vài bước rõ ràng. Và quan trọng hơn cả — bạn không cần đi một mình.
Ở Happy Eat, tôi và đội ngũ đồng hành cùng mẹ mỗi ngày: nhìn lịch ăn lịch ngủ của con, chỉnh từng chút một, trấn an mẹ mỗi khi hoảng, và nói với mẹ đúng lúc rằng mẹ đang làm tốt rồi. Không phải để bạn phụ thuộc — mà để bạn sớm tự tin làm chủ, rồi một ngày chính bạn sẽ là người vững vàng nhất trong nhà.
Bạn không yếu đâu. Bạn chưa được ai chỉ đúng cách thôi. Cũng như tôi ngày xưa.
Khi nào bạn sẵn sàng, tôi đang ở đây.
— Lộc 5 Con
Leave a Reply